Kiedy warto rozważyć laserową korekcję wzroku?

Laserowa korekcja wzroku działa jak precyzyjna „rzeźba” rogówki: zmienia się jej kształt tak, aby światło ogniskowało się dokładnie na siatkówce. Dzięki temu możliwa jest korekcja krótkowzroczności, nadwzroczności i astygmatyzmu, a u wielu osób znaczące ograniczenie zależności od okularów czy soczewek kontaktowych.

Kluczowe pytanie brzmi jednak nie: „czy laser jest dobry?”, tylko: „czy laser będzie dobrym rozwiązaniem w danej sytuacji – przy konkretnych parametrach oka i oczekiwaniach?”. Poniżej opisano sytuacje, w których laserową korekcję wzroku warto rozważyć, oraz warunki, które zwykle muszą być spełnione, aby zabieg był bezpieczny.

Spis treści:

Kiedy laserowa korekcja wzroku ma najwięcej sensu?

1) Gdy okulary lub soczewki realnie przeszkadzają w życiu

Najczęstsze powody rozważania zabiegu to:

aktywność sportowa (bieganie, sporty kontaktowe, sporty wodne),
praca w trudnych warunkach (pył, klimatyzacja, maski/okulary ochronne),
nawracające stany zapalne lub nietolerancja soczewek,
dyskomfort psychiczny związany z ciągłą zależnością od korekcji.

Przeglądy badań dotyczące jakości życia wskazują, że po korekcji laserowej często obserwuje się wysoką satysfakcję i poprawę funkcjonowania.

2) Gdy występuje stabilna wada wzroku i korzystne parametry oka

Najczęściej za sprzyjające uznaje się:

wiek dorosły,
stabilną refrakcję co najmniej od roku,
prawidłową topografię/tomografię rogówki (bez cech ektazji),
odpowiednią grubość rogówki i bezpieczną „rezerwę” tkankową,
względnie stabilną powierzchnię oka (bez nieleczonej suchości).

Stabilność wady i brak chorób rogówki mają kluczowe znaczenie i są podkreślane w rekomendacjach towarzystw okulistycznych.

3) Gdy zależy na niezależności w podróży lub pracy zmianowej

U części osób motywacją jest przewidywalność i wygoda: brak ryzyka pęknięcia okularów, zgubienia soczewek czy problemów z ich zakładaniem w niesprzyjających warunkach.

Kto najczęściej kwalifikuje się do zabiegu?

Stabilna wada i dorosły wiek

W wielu opracowaniach minimalny wiek dorosły i stabilna refrakcja są wymieniane jako warunki sensownej kwalifikacji.

Realistyczne oczekiwania

Laser koryguje wadę refrakcji, ale:

nie zatrzymuje starczowzroczności (po 40. r.ż. często pojawia się potrzeba wsparcia do czytania),
nie „naprawia” wszystkich problemów optycznych oka – przy innych schorzeniach (np. wczesne zmętnienia soczewki) efekt może być ograniczony.

Kiedy laserową korekcję wzroku rozważyć ostrożnie albo odroczyć?

1) Podejrzenie stożka rogówki lub inne ektazje rogówki

To jedna z najważniejszych „czerwonych flag”. Jeśli występują:

nieprawidłowości topografii/tomografii,
podejrzenie stożka rogówki (nawet wczesnego),
cechy osłabienia biomechanicznego,

to laser rogówkowy może zwiększyć ryzyko pooperacyjnej ektazji. W rekomendacjach AAO nieprawidłowości rogówki typu keratoconus/ektazje są wymieniane jako przeciwwskazania.

Piśmiennictwo dotyczące ektazji po chirurgii refrakcyjnej opisuje czynniki ryzyka, m.in. podejrzaną topografię, zbyt małą rezerwę łożyska zrębu i wysoką krótkowzroczność.

Ektazja po zabiegach jest rzadka, jednak jej konsekwencje są na tyle istotne, że kwalifikacja powinna być szczególnie rygorystyczna. W przeglądzie systematycznym częstość ektazji po PRK/LASIK/SMILE szacowano na poziomach rzędu setnych części procenta (zależnie od metody i populacji).

2) Znacząca suchość oka i choroby brzegów powiek (MGD)

Suchość oka może pogorszyć komfort i jakość widzenia po zabiegu. Wpływa również na:

wiarygodność pomiarów przedoperacyjnych,
gojenie,
jakość widzenia (szczególnie wieczorem i przy pracy przy ekranie).

TFOS DEWS II opisuje mechanizmy iatrogennych zespołów suchego oka (w tym po procedurach okulistycznych) i podkreśla wagę diagnostyki oraz leczenia powierzchni oka.

Nawet przy braku wyjściowych dolegliwości możliwe jest pojawienie się nowych objawów suchości oka po LASIK w pierwszych miesiącach. W projekcie PROWL (wspieranym m.in. przez FDA) raportowano nowe objawy suchości oka do 3. miesiąca u części badanych.

3) Ciąża i karmienie piersią

Ciąża i laktacja są zwykle traktowane jako przeciwwskazania czasowe, m.in. z powodu wpływu zmian hormonalnych na stabilność refrakcji i proces gojenia.

4) Aktywne/niekontrolowane choroby autoimmunologiczne i sytuacje zaburzające gojenie

Aktywne procesy zapalne i zaburzenia gojenia zwiększają ryzyko powikłań. Przeglądy przeciwwskazań systemowych wskazują na potrzebę ostrożności m.in. przy aktywnej chorobie autoimmunologicznej oraz w sytuacjach destabilizujących refrakcję.

LASIK/FemtoLASIK, PRK, SMILE – kiedy którą metodę warto rozważyć?

Nie istnieje jedna metoda najlepsza dla wszystkich. Dobór zwykle zależy od budowy rogówki, stylu życia, ryzyka suchości oka i charakteru wady.

PRK

PRK warto rozważyć, gdy:

rogówka jest cieńsza,
preferuje się uniknięcie wytworzenia płatka (flapu),
występują cechy, które czynią LASIK mniej korzystnym.

PRK jest uznaną metodą, ale zwykle wiąże się z wolniejszym powrotem pełnego komfortu widzenia w porównaniu do LASIK czy SMILE.

LASIK / FemtoLASIK

To metoda kojarzona z szybkim powrotem funkcjonalnym. Jednocześnie suchość oka oraz objawy dysfotopsji (halo, olśnienia) należą do tematów, które warto uwzględnić w rozmowie przed zabiegiem, ponieważ są relatywnie częste w krótkim okresie pooperacyjnym.

SMILE

SMILE bywa korzystny zwłaszcza wtedy, gdy istotne jest ograniczenie ryzyka suchości oka. Metaanaliza porównująca SMILE (KLEx) i FS-LASIK wykazała korzystniejsze parametry stabilności filmu łzowego (np. TBUT) po SMILE w kontrolach po 3 i 6 miesiącach.

Jakich efektów można realnie oczekiwać?

Wysoka satysfakcja – przy zachowaniu świadomości ryzyk

W przeglądach dotyczących jakości życia i satysfakcji pacjentów często wykazuje się wysokie odsetki zadowolenia po zabiegach (w metaanalizach rzędu ~95% dla LASIK, zależnie od populacji i metodologii).

Jednocześnie należy pamiętać:

część osób doświadcza przejściowych objawów (suchość, olśnienia),
u niewielkiego odsetka dolegliwości mogą utrzymywać się dłużej,
kwalifikacja i świadoma zgoda pozostają kluczowe (również w zaleceniach AAO).

Okulary po 40. roku życia mogą nadal być potrzebne

Po 40. r.ż. często rozwija się presbyopia, dlatego nawet przy bardzo dobrym widzeniu do dali możliwa jest potrzeba wsparcia do czytania (chyba że zastosuje się strategię monowizji po wcześniejszym sprawdzeniu tolerancji).

Kiedy zamiast lasera warto rozważyć inne rozwiązania?

Laser rogówkowy nie jest jedyną opcją. Alternatywy warto rozważyć, gdy:

wada jest wysoka, a rogówka nie zapewnia bezpiecznej rezerwy tkankowej,
występują cechy osłabienia rogówki (podejrzenie ektazji),
problem dotyczy głównie soczewki (wczesna zaćma, nasilona presbyopia).

W takich sytuacjach częściej rozważa się soczewki fakijne (np. ICL) lub zabiegi soczewkowe (u wybranych osób).

Jak przygotować się do kwalifikacji?

Jakie elementy zwykle obejmuje kwalifikacja?

W typowej kwalifikacji uwzględnia się:

wywiad (zmienność wady, praca, nocne prowadzenie, suchość oka, alergie),
refrakcję i ocenę najlepszej ostrości,
topografię/tomografię rogówki,
pachymetrię i analizę bezpieczeństwa,
ocenę filmu łzowego i brzegów powiek (w razie potrzeby – rozszerzoną diagnostykę zgodną z podejściem TFOS/ASCRS).

Protip

Warto zabrać na kwalifikację stare recepty na okulary (nawet sprzed kilku lat), ponieważ ułatwiają ocenę stabilności wady. Przy noszeniu soczewek kontaktowych należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących przerwy przed badaniami, ponieważ soczewki mogą czasowo zmieniać kształt rogówki i zafałszować pomiary.

Podsumowanie: kiedy warto rozważyć laserową korekcję wzroku?

Laserowa korekcja wzroku jest warta rozważenia, gdy:

występuje wiek dorosły i stabilna wada,
okulary/soczewki istotnie ograniczają codzienne funkcjonowanie,
rogówka jest zdrowa, a parametry bezpieczeństwa w badaniach są prawidłowe,
oczekiwania są realistyczne (w tym świadomość presbyopii po 40. r.ż.),
powierzchnia oka jest w dobrej kondycji lub suchość oka została skutecznie opanowana.

Z kolei rozważenie alternatyw lub odroczenie zabiegu jest zasadne, gdy:

występuje podejrzenie stożka rogówki/ektazji,
obecna jest istotna, nieleczona suchość oka,
trwa ciąża lub karmienie piersią,
występuje aktywna choroba ogólnoustrojowa zwiększająca ryzyko zaburzeń gojenia.

Tekst przy współpracy z portalem: dobry-wzrok.pl

Źródła naukowe i eksperckie

American Academy of Ophthalmology (AAO) – Refractive Surgery Preferred Practice Pattern (PPP) (zalecenia, przeciwwskazania, elementy kwalifikacji).
Peyman A. i wsp., 2025 – przegląd systematyczny i metaanaliza jakości życia/satysfakcji po laserowej korekcji wzroku.
Moshirfar M. i wsp., 2021 – przegląd systematyczny częstości ektazji po PRK/LASIK/SMILE.
FDA – LASIK Quality of Life Collaboration Project (PROWL): dane o objawach, w tym suchości oka po LASIK.
Chen K.Y. i wsp., 2025 – metaanaliza porównująca parametry suchości oka po SMILE (KLEx) vs FS-LASIK.
TFOS DEWS II – iatrogenny zespół suchego oka: mechanizmy i rekomendacje.
ASCRS – algorytm diagnostyki i leczenia suchego oka w okresie okołooperacyjnym (w tym w chirurgii refrakcyjnej).
Wilkinson J.M., AAFP 2017 – kryteria kandydata i sytuacje, gdy zabieg warto odroczyć (m.in. ciąża/laktacja, niestabilna refrakcja).