Alergia jest uznawana za jedną z najpowszechniejszych chorób cywilizacyjnych XXI wieku. Szacuje się, że dotyka ona coraz większej części populacji, niezależnie od wieku, choć pierwsze symptomy najczęściej pojawiają się u dzieci. Reakcja alergiczna to nic innego jak nadmierna i nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na substancje powszechnie występujące w środowisku, zwane alergenami.
Objawy zależą od rodzaju alergenu i drogi jego wniknięcia. Może to być katar sienny, łzawienie oczu, uporczywy kaszel, zmiany skórne, a w najcięższych przypadkach – zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny. Aby złagodzić te dolegliwości i poprawić komfort życia, stosuje się odpowiednio dobraną farmakoterapię.
Leki stosowane w leczeniu alergii klasyfikuje się ze względu na ich mechanizm działania oraz punkt uchwytu w organizmie. Do najważniejszych grup należą:
Leki przeciwhistaminowe: najczęściej stosowane, odpowiedzialne za hamowanie typowych objawów, takich jak katar czy świąd.
Leki przeciwzapalne (w tym glikokortykosteroidy): redukują obrzęk i hamują rozwój stanu zapalnego. Są kluczowe w leczeniu astmy czy przewlekłego nieżytu nosa.
Leki stabilizujące błony komórek tucznych (mastocytów): zapobiegają uwalnianiu substancji wywołujących reakcję alergiczną u samego źródła.
Jak działają leki na alergie?
Działanie poszczególnych grup leków opiera się na różnych procesach biochemicznych:
Leki przeciwhistaminowe blokują receptory H1. Histamina to substancja uwalniana w trakcie reakcji alergicznej, która powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, wyciek z nosa i swędzenie. Blokada receptorów sprawia, że histamina nie może „przekazać” sygnału do tkanek.
Leki przeciwzapalne hamują produkcję tzw. mediatorów zapalenia. Dzięki temu zmniejszają nadreaktywność dróg oddechowych oraz obrzęk błon śluzowych.
Leki stabilizujące błonę komórkową działają profilaktycznie. Sprawiają, że komórki tuczne stają się bardziej odporne na działanie alergenu, co zapobiega wyrzutowi histaminy do organizmu i ogranicza zaczerwienienie oraz obrzęk.
Najpopularniejsze preparaty dostępne na rynku
W aptekach dostępny jest szeroki wachlarz leków, z których wiele można kupić bez recepty. Do najczęściej wybieranych substancji przeciwhistaminowych należą cetyryzyna, loratadyna oraz desloratadyna. Ich nowoczesne generacje charakteryzują się wydłużonym działaniem i mniejszym wpływem na koncentrację.
W przypadku silniejszych reakcji lub chorób przewlekłych (jak astma), lekarz może przepisać leki na receptę, w tym kortykosteroidy donosowe lub wziewne, a także kromoglikan disodowy, który pomaga stabilizować reakcje obronne organizmu.
Czy leki na alergie mają skutki uboczne?
Mimo dużej skuteczności, leki na alergię mogą wywoływać działania niepożądane. W przypadku starszych leków przeciwhistaminowych (I generacji) najczęstszym skutkiem była silna senność i zmęczenie. Leki nowsze są pod tym względem bezpieczniejsze, jednak wciąż mogą powodować:
bóle i zawroty głowy,
suchość w ustach,
ogólne osłabienie.
Stosowanie silnych leków przeciwzapalnych (sterydów) w sposób długotrwały i ogólnoustrojowy wymaga szczególnej kontroli lekarskiej, gdyż może wiązać się z ryzykiem osłabienia odporności czy wpływem na strukturę kości (osteoporoza).
Podsumowanie
Właściwie dobrane leki na alergie pozwalają pacjentom normalnie funkcjonować nawet w szczycie sezonu pylenia. Wybór preparatu powinien być podyktowany rodzajem objawów oraz nasileniem choroby. Choć wiele środków jest dostępnych „od ręki”, przed rozpoczęciem kuracji zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą i dokładnie przeczytać ulotkę, aby uniknąć ewentualnych interakcji i skutków ubocznych.
